 |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | Nieuwsbrief Winter 2007/ 2008 |  | |
| | | | | | | | | | | | | |
|
|
|
|
|
Nieuwsbrief Winter 2007/ 2008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dominio Vale do Mondego: het landgoed van olijfolie en schapenkaas
Geen winterslaap voor het Landgoed, zoals we aanvankelijk verwachtten. In tegenstelling: in de wintermaanden is het topdrukte in het boerenbedrijf. Terwijl er nog steeds lammeren worden geboren, is Joaquim in december begonnen met melken. En dat was het startsein voor de kaasmakerij, waar Emely en Karin vrijwel dagelijks de Queijo de Serra da Estrela maken. Tegelijkertijd begon de olijfoogst, die ongeveer 1,5 maand duurde. Gelukkig met ervaren mensen uit het dorp. Dus veel Landbouwnieuws in deze Nieuwsbrief. Plus de voorbereidingen aan terrein en huizen ten behoeve van het zomertoeristenseizoen. Kortom, elke dag nieuwe ervaringen voor ons allen!
|
|
|
|
|
|
|
|
|
SCHAPENKAAS
Het landgoed heeft - naar goede biologisch-dynamische landbouwpraktijk - een eigen veestapel die bestaat uit 150 ooien van het inheemse Serra da Estrela schapenras Bordeleira. Het ras behoort tot de bedreigde landbouwhuisdierrassen van Portugal, die bijzondere bescherming krijgen door de Portugese overheid in het kader van het mondiale Biodiversiteitsverdag (UNDP- Rio de Janeiro 1992). Zie de Nieuwsbrief van november 2007.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Opvallend is dat de schapen vanaf september doorlopend lammeren. Het meso-mediterrane klimaat maakt dat mogelijk - een tweede lente in het najaar. De ooien en hun lammeren komen dagelijks buiten - ook tijdens de hele winter. De kaasproductie en verkoop maken melken tijdens de wintermaanden wenselijk. We melken de schapen gemiddeld 5 maanden. Voor de Kerst zijn 70 lammeren verkocht en begin januari nog eens ruim 20 ooien evenals 3 rammen. Deze dieren voldeden niet (meer) aan de eisen die we aan het ras stellen en aan de productie. Ze zijn vervangen door 30 nieuwe ooien en enkele rammen, die daar wel aan voldoen. Die dieren zijn aangekocht van Quinta Bragal.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
KAAS MAKEN
Om onder het merk de Queijo Serra da Estrela- fabricado com leite cru - oftewel rauwmelkse schapenkaas te produceren zijn we aangesloten bij ANCOSE Associacao Nacional de Criadores de Ovinos Serra da Estrela. Iedere kaas heeft een caseïne-merk met productie-nummer. De kaassoort heeft een Europese DOP-bescherming - Denominacao de Origem Protegida - en wordt voorzien van het Europese Biologische Landbouw logo en medio najaar 2008 met het Demeter keurmerk.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
De kazen worden gemaakt in onze eigen kaasmakerij in een zgn. dagkaasinstallatie, waarbij 2 melkmalen worden verkaasd. De kaas wordt gemaakt met het plantaardig -flor de cardo- stremsel - de paarsbloemende kardoendistel verwant aan de artisjok en - sal marinho - grof zeezout als enige toevoegingen. De kaas wordt niet geplastificeerd en elke dag gekeerd en om de week handmatig gewassen. Een volledig artisanal product. Na rijping van minstens 40 dagen is de kaas klaar voor consumptie. Een deel van de kazen is voor gebruik in de keuken van ons Landgoed, een deel wordt verkocht aan gespecialiseerde winkels en op markten.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
OLIJFOLIE
We hebben in totaal 5 weken olijven geplukt met een wisselend team van lokale mensen, wij zelf en vrienden. Elke week hebben we de oogst laten persen in de lagar, het persfabriekje, van Antonio Baltasar de Jesus in Vale de Azares. Hij werkt met een Italiaanse Rapanelli centrifuge, waardoor de prachtige mauve kleurige olijfolie direct wordt gescheiden van de pitten en het vruchtvlees. In totaal hebben we 5500 kilo olijven geplukt, wat een opbrengst van bijna 1.000 liter heeft opgeleverd. 18% olie-opbrengst is hoog, daar zijn we heel tevreden over. Maar de totale opbrengst is lager dan verwacht, dat komt door het zeer natte voorjaar en zeer droge najaar: in heel Portugal is de olijfopbrengst veel lager dan in voorgaande jaren.
|
|
|
|
|
|
|
|
We hebben de olijfolie laten analyseren in een laboratorium van Instituto Superior de Agronomia in Lisboa. Vanwege de lage zuurtegraad is deze olie EXTRA VIRGEM. Wij waren zelf al onder de indruk van de smaak van onze eigen olie, en we zijn dan ook zeer vereerd met de bevestiging daarvan door Eric van Veluwen - patron cuisinier van restaurant Landgoed Rhederoord - in De Steeg, waar uitsluitend met verse, biologische producten gewerkt wordt.
IK HEB OP DIVERSE MANIEREN DE OLIJFOLIE TOEGEPAST, EN IK MOET JE EERLIJK BEKENNEN. IK BEN NIET ZO SNEL TEVREDEN MET OLIJFOLIE, OF ZE ZIJN TE BITTER/TRANING OF GEWOON TE VET VAN SMAAK; MAAR DEZE WAS ECHT HEEL BIJZONDER!!!!! EEN MOOIE KWALITEIT, EN HOGE INTENSITEIT.
Aldus Eric van Veluwen.
|
|
|
|
|
Gezien de beperkte omvang van zowel de olijfoogst als de schapenkaasproductie en de hoge kosten van transport hebben we besloten dit jaar de productie alleen exclusief te verkopen. Wil je toch onze olijfolie proeven, en onze kaas, dan rest alleen om naar landgoed Dominio Vale do Mondego te komen, want daar staan beide producten op de kaart van onze Cantinho!
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
OLIVEIRA
De olijfboom is een bijzonder cultuurgewas, dat al eeuwenlang de menselijke aandacht geniet, omdat deze onder extreme omstandigheden altijd weer zijn trouw bewijst door een jaarlijkse productie van olijven, snoei en brandhout. De boom vangt het zonlicht in en zet dat om in goudgele olie. Bij ons wordt tijdens de pluk de boom ook fors gesnoeid, om twee redenen: het snoeien maakt dat er ruimte in de boomkroon ontstaat voor de olijfpluk en het loof wordt graag gegeten door de melkschapen, die nu het gewas, dat anders onbereikbaar is voor deze dieren, opeens op de grond ligt. Tijdens de schrale winter-maanden een welkome aanvulling op het rantsoen van hooi. De dagelijkse weidegang krijgt dan in de klassieke betekenis van het woord inhoud. Immers in de Middeleeuwen betekende weidegang, dat het eek werd begraasd d.w.z. het bos was de weidegrond.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PAARDEN
In december hebben we 2 prachtige jonge paarden gekocht:ANITA, een Lusitaner met een beetje Arabierenbloed, en ASTER, een Arabier met Lusitaner bloed. Ze zijn ruim 2,5 jaar oud, en in de komende zomer gaat een deskundige, samen met Deirdre, hen zadelmak maken. Het is de bedoeling om daarnaast drie ezels te kopen.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
EN VERDER:
- Casa das Pombas is bijna klaar, begin februari kunnen Emely en haar kinderen daarheen verhuizen. Het is een beeldschoon huis geworden;
- De Quinta do Rio is al in augustus verhuurd!
- Het Masterplan met architect Fritz Wessling wordt medio februari aan de President van Guarda aangeboden;
- Het eerste kunstwerk op het Landgoed, is een groot uit graniet gehouwen kop, ter plekke gemaakt door Antonio Oliveira uit Cavadoude;
In onze volgende Nieuwsbrief: nieuws over Campismo Rural, ons exclusieve natuurkampeerterrein; en de lancering van onze nieuwe professionele website.
|
|
|
|
|
|
|
AGRO ECO NIEUWS VAN DE QUINTAS
De maand januari was -volgens de lokale mensen - uitzonderlijk zonnig en droog. Onze schaapsherder (pastor) Joaquim loopt dan ook iedere dag in hemdsmouwen rond. En wij uiteraard ook, lunchen vaak buiten en koesteren ons in de zon. Het is uiterst aangenaam en verrassend om midwinter dagelijks zo vrij buiten te kunnen zijn - zonder dikke winterjassen, mutsen, dassen en wanten. Heerlijk. Maar de keerzijde is, dat het voor natuur en landschap en de landbouw te droog is. De waarschijnlijkheid, dat dit de komende maanden - voor de zomer - gecompenseerd gaat worden neemt steeds meer af. Aanleiding om de eigen waterhuishouding nog beter op orde te hebben. Het irrigatie-systeem - waarmee we Mondego rivierwater oppompen - is 1 februari j.l. gerepareerd. Vanaf de hoogste watertank is ruim 200 meter nieuwe irrigatieleiding aangelegd, zodat de grootste barragem deze zomer - naar behoefte - boordevol kan worden gevuld. Tevens is de irrigatieleiding naar de kersenbongerd vervangen en krijgt een tweede tappunt.
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
Het maandenlange (vanaf november t/m begin februari) graaf- & opruim werk van de bulldozer heeft veel dichtgegroeide beekloopjes, bronnen, barragems en watergangen toegankelijk gemaakt. Afgezien van de mooie en interessante - cultureel erfgoed - aspecten is het ook belangrijk om alle bronnen en watergangen op het terrein beschikbaar te hebben. Ten dele is herstel nodig om ze weer watervoerend te maken, terwijl de locaties ook indicatief zijn voor waterputten die ze dichtgegooid. Joaquim dos Santos - onze 2e vaste medewerker - vertelt me en detail waar die plekken zijn, omdat hij er als klein jongetje dagelijks rondliep.
|
TOPOGRAFISCH ONDERZOEK
De topografo Tiago toont ons uniek kaartmateriaal en luchtfoto?s van Defensie die niet alleen een prachtige scan van ons landgoed opleveren maar ook de beekloopjes tonen. Kortom, zelf werken in het terrein - aan achterstallig landschaponderhoud ? in combinatie met de modernste digitale satellietgegevens levert een compleet beeld op. Erg plezierig om het gehele eigendom tot op de centimeter vast te leggen, maar ook mooi beeldmateriaal, dat we binnen enkele weken via de website kunnen tonen.
Door de digitale 3D beelden van alle gebouwen uit het Masterplan van onze architect Frits Wessling vervolgens in te lezen in de kaart, wordt de wens werkelijkheid om zichtbaar te maken waar welke Quinta staat en hoe die er uitziet.
|
|
|
|
|
|
|
MEST & KEVERS
Opvallend is om te zien dat alle droppings van de schapen, ook tijdens de koudere wintermaanden, allemaal door mestkevers worden ingegraven. Een belangrijk proces, dat bijdraagt aan de opbouw van de bodemvruchtbaarheid op een volstrekt natuurlijk manier. Het heeft daarom mijn bijzondere interesse, omdat het refereert aan het Australische beetleproject uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Waarom? Australie kampte met een enorm vliegenprobleem door de mest van alle - geïmporteerde - herkauwers die eindeloos bleef liggen. Wetenschappers hebben als experiment Afrikaanse mestkevers geimporteerd, immers de Afrikaanse steppen - het continent van de grote grazers - kende het probleem niet, door de massale aanwezigheid van mestkevers. Het bleek een groot succes. Het beetleproject in Australie werd ook een doorbraak in het denken onder biologen over wat men co-evolutie is gaan noemen: grote grazers en mestkevers (insecten) hebben altijd al tegelijk geleefd. Het project is prachtig beschreven door Wolfgang Schad (1974 e.a.) Het is daarom belangrijk omdat het op unieke wijze de parallel beschrijft met het biologisch-dynamische prepraat 500 (hoornmest), dat s winters in de aarde wordt gebracht ( zoals de mestkever dat doet) om vervolgens in het voorjaar in homeopathische dosis te worden uitgebracht over de aarde: als bijdrage aan de plantengroei. Een natuurlijke symbiose tussen bodem, plant en dier wordt gericht binnen het individuele bd-bedrijf ingezet, door de mens, op basis van het inzicht in de complexe samenhang daarvan. Heel bijzonder om dit waar te nemen binnen het eigen bedrijf en belangrijk om de geringe bodemvruchtbaarheid te ondersteunen.
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
OOIEN & LAMMEREN
De afgelopen periode is al gemeld, dat 28 nieuwe ooien met 30 lammeren zijn gekocht ter verbetering van de veestapel. Hoewel de dieren in topconditie waren, is toch tussenklauw ontsteking (panaritius) opgetreden, als gevolg van de andere bacteriele omgeving op het bedrijf. Als voorzorgsmaatregel hebben we de potstal uitgemest, zodat de dieren in een schone stal zouden komen. Het mocht niet baten. Deze besmettelijke infectie hebben we moeten behandelen. 20 bijzonder slechte ooien zijn verkocht voor de slacht, binnenkort gevolgd door de verkoop van 3 rammen, die vervangen worden vanwege genetische vernieuwing door 2 nieuwe rammen van een geselecteerd schapenbedrijf uit Sabugal.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
CO2 NEUTRALE ONDERNEMING
Met het Belgische bedrijf Enerko werken we aan de realisatie van een project om het bedrijf zelfvoorzienend te maken voor energie. Hoofddoelstelling is om CO2 neutraal te kunnen zijn door de toepassing van plantaardige olie als brandstof in de autos en de tractor en door gebruik te maken van een eigen warmtekrachtkoppeling (WKK) die zowel elektriciteit KWh, warmte en warmwater produceert. Door eigen koolzaad te telen kan de brandstof ook zelf worden geproduceerd en op het bedrijf kleinschalig worden geperst. De techniek is operationeel en direct beschikbaar. We inventariseren onze - toekomstige - energiebehoefte om deze vervolgens om te zetten in de benodigde resp. gewenste technische capaciteit. Dit valt samen met de uitnodiging van de gemeente van Guarda om deel te nemen in een europees project voor schone lucht, waaraan een aantal hoog gelegen Europese steden deelneemt.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
DE JACHT & DE NATUUR
Een probleem vormt de jacht: op het eigen landgoed en in de omgeving. Portugezen zijn fanatieke jagers. De jachtcombinatie alhier bejaagd een gebied van 6.000 hectare dat grotendeels binnen het Parc Natural Serra da Estrela valt. Het wild is door jarenlang intensief bejagen echt op, behoudens enkele partijzen en wilde varkens - getuige de enorme hoeveelheid hagelpatronen die we dagelijks rapen in alle uithoeken van het landgoed (de kleurrijke plastic cartouches verteren niet). Op woensdagen en zondagen wordt daarom geschoten op lijsters en koperwieken, die in hele grote aantallen sneuvelen. Het Parc Natural valt onder de Europese Natura 2000 regelgeving en het is me dan ook een raadsel dat dit mogelijk is. We zullen zelf maatregelen moeten nemen om het eigen bezit te vrijwaren van de jacht, maar blijven zeer veel hinder ondervinden van het schieten, dat door de rollende echos in het dal onaangenaam en zelf bedreigend is. Gelukkig sluit eind februari het jachtseizoen en keert de rust weer. Een landschap gevuld met wild en zangvogels levert dagelijks genoegen voor ons en onze gasten deze zomer. Dat willen we graag zo houden resp. herstellen.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
